Pırlantanın 4C’si – Cut

Elmas doğada bulunan en sert madde olduğu için onu kesmek, şekillendirmek çok zordur. Bir elması ancak başka bir elmasla biçimlendirebilirsiniz. 

Henüz kanıtlanmamış olmasına rağmen, günümüze kadar modern tarzda işlenmeden gelen uç kesim(point cut) taşların elmas tozları ile yüzeylerinin tıraşlandığı düşünülmektedir. İnsanoğlu kendini geliştirdikçe elmasa şekil vermeye başladı. Yüzeyi ne kadar düz olursa, parlaklığı o kadar ortaya çıkıyordu. Yüzyıllar içinde farklı farklı kesim tarzları geliştirildi. Işığın elmas içinde kırılma açısına göre modern biçimde kesilmesi(bizim pırlanta dediğimiz) ise 1919 yılında Marcel Tolkowsky tarafından sağlandı.

Pırlantayı üç ana bölüme ayırıyoruz: 

1- Üst kısım: Taç 

2- Alt kısım: Külah

3- Bunları birbirine bağlayan bölüm: Kemer 

Pırlantanın her bir yüzeyine "faset" denilmektedir. 

Taç kısmında 33, külahta ise 24 yani toplamda 57 adet faset bulunur. 

Bazen külah ucu da fasetlenir ve bu sayı 58’e yükselebilir. 


Elmas dünyanın en sert maddesi olmasına rağmen bazı yönlerden gelecek darbelere karşı dayanıksızdır. İleride bu tarz hasarlara engel olmak adına da külah ucuna faset atılmaktadır. 

Pırlantada içine giren ışığın kırılıp yansıması için tablasının genişliği, tacının yüksekliği, kemerinin kalınlığı ve külahının derinliği taşın çapına göre belli bir seviyede olmalıdır. Bunlara bağlı olarak da tacın ve külahın kemerle açısı da önemlidir. İdeal ölçülerin üstüne çıktıkça veya altına indikçe kesim kalitesi değişir. Kesim kalitesi 5 sınıftır.

Excellent – Mükemmel

Very Good – Çok iyi

Good – İyi

Fair – Makul

Poor – Verimsiz

Pırlantanın parıltısını üç özelliği belirler; kırılma (refraktif) indisi, lostra ve ateş (disperyiyon).

Kırılma indisi, ışığın bulunduğu ortamdaki hızının geçiş yapacağı ortamdaki hızına oranıdır ve geçiş sırasında da belli bir açıyla yön değiştirir. Işığın havadan taşa girişi sırasında hızı düşer ve farklı bir açıyla taşın içinde seyahatine devam eder. Elmasın kırılma indisi 2.42 dir.

Lostra, ışık bir ortamdan başka bir ortama geçiş yaparken geri yansıyan kısmına denir. Yani ışık taşın içine girmeden bile bir miktar parlama yapar. Elbette ışık hızından bahsettiğimiz için bizim bunu gözle ayırt etmemiz imkansızdır.

Dispersiyonu ise basitçe prizmadan kırılırken ışığın gökkuşağı renklerine ayrılması olayı diyebiliriz. Tabii ki elmastan çıkan ışık renklerin dalga boylarına göre bir saçılma oluşturur ve parlaklığı arttırır.

Kesimi ince – sığ olan taşta kemer tablanın içine yansıdığı için bir halka görünümü verir ve piyasada “balıkgözü” olarak adlandırılır, külahı derin olan taşa da içi karanlık göründüğü için “ölü taş” denilmektedir.

Elmas farklı şekillerde kesilebilir ama şekil ve kesim türü karıştırılmamalıdır. Şekil, formuna diyoruz. 

Yuvarlak, damla, oval, markiz ve bunun gibi... Kesimle kast edilen ise faset sayısı ve yapılarıdır.

Tolkowsky kesimi, ışığı en iyi yansıtan ve simetrik olması nedeniyle de maksimum parıltıyı veren kesim türüdür. Bundan dolayı da elmaslar çoğunlukla yuvarlak kesilir ve diğer şekillere de fantezi kesim denilir.

Elmas Şekil ve Kesimleri

Pırlanta eğitimlerimize katılmak için başvuru formundan veya egitim@sinapirlanta.com mail adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Elmas Neden Değerlidir?

Elmas, yüzyıllar boyu insanların farklı anlam ve değerler yüklediği bir cevherdir. Bunun başlıca nedeni elbette ki onun sertliği ve dayanıklılığıdır. İnsanlar elmasın sertliğini fark ettikten sonra onu gücün ve yenilmezliğin sembolü olarak görmeye başladılar. 

Bu yüzden daima; onu elinde bulunduranın gücünü sergilemiştir. Tarih boyunca da, hükümdarların gücünü temsil eden elması elde edebilmek için pek çok savaşlar yapılmıştır. Büyük elmaslar çok daha ender bulunduğu için kayıt altına alınmıştır. Ancak bunlardan bazılarının kayıtlı olduğu halde yeri bilinmemektedir. Bunun nedeni; çalınmış veya kaybolmuş olmasıdır. Çalınan elmasların bazıları daha farklı şekillerde kesilerek ve çeşitli işlemlerden geçirilerek formu değiştirilmiş, tanınmaması için daha küçük taşlara çevrilmiştir. Böylece değer kaybetmesine rağmen elmas; temize çıkartılmıştır. 

Örnek olarak; kayda alınan 147 kırat "Turkey 1" adında Osmanlı hanedanlığında bir elmastan bahsedebiliriz. Hanedanlık dağıldığında bu elmasa ne olduğu bilinmemektedir. Aynı ağırlıkta bilinen başka bir elmas olmadığı için de bir koleksiyoncuda sergilenmeden muhafaza edildiği veya işlenerek farklı boyutta satıldığı ihtimaller içindedir.

Elması ancak başka bir elmasın kesebildiği fark edilince işlenerek; parlaklığı(yansıyan ışık miktarı) ile ışık oyunları(lostra, dispersiyon) ön plana çıkartılmış oldu. Elmasın; diğer hiçbir değerli taşta olmayan ışıltısı, pırlanta kesimi ile en üst seviyeye ulaşmıştır ve elmas nadir bulunduğu için de iktisadi olarak değerine değer katar.

Her topluluk elmasa farklı bir anlam yükledi. Yunanlılar tanrıların gözyaşı olarak nitelendirdiği elmas; Romalılar içinse yıldız parçacıklarıydı. Aşk tanrısı Eros’un okunun ucunda da elmas olduğuna inanılmaktadır. Zarar verilmesi zor olduğu için ölümsüzlüğün sembolü haline gelmiştir. Günümüzdeyse aşkının ölümsüzlüğünü ifade etmek isteyenlerin büyük ilgisini görüyor elmas. Tarihte ilk defa 1477'de Avusturya Arşidükü Maximilian, nişan yüzüğü olarak Prenses Mary’e elmas taşlı yüzük hediye etmiştir. 

*Engagement ring of Mary of Burgundy(Burgundy prensesi Mary'nin 

nişan ve evlilik yüzüğü)

Eski Mısırlıların mitolojik hikayesine göre “vera amoris” adı verilen aşk damarı, sol elin yüzük parmağından kalbe gitmektedir. Bu nedenle de alyansların bu parmağa takıldığı bilinmektedir. 

Elmasın kullanım alanı çok geniştir. Özellikle endüstride yaygın kullanılır ki çıkarılan elmasların %80’inden fazlası endüstriyel amaçla kullanılmaktadır diyebiliriz. Elmasın madenciliği zor ve meşakkatlidir. Uzaydan görülebilen madenler spiral bir şekilde derinleşmektedir. Madenlerden çıkartılan topraklar; başka bir bölüme taşınır. Ardından bu işlem alanında, elmaslar elenerek kayaçlardan ayrıştırılır. Bir kırat elmas elde edebilmek için yaklaşık beş ton toprak işlenmektedir.

Elmasın aykırı özellikleri de vardır. Karbon organik kökene işaret ederken saf karbondan oluşan elmas inorganik yapıdadır. Elmasa renk ve berraklık sınıfı olarak özel tanımlamalar yapılmıştır, hatta elmasın ham haliyle işlenmiş halinin renk tanımları mineralojik ve gemolojik olarak ayrılmaktadır. Ametaller ısıya karşı yalıtkan iken; elmas ametalik olmasına rağmen çok iyi derecede bir ısı iletkenidir. Diğer değerli taşlar işlenirken suyla soğutma işlemi yapılır fakat elmas ısıyı ilettiği için soğutma işlemi yapılmamaktadır. 

Ayrıca bir elmas ortalama bir insandan daha fazla ülke gezmiştir. Çünkü elmasın çıkarıldığı ülkeler ile işlendiği ülkeler farklıdır: Kanada, Angola, Botsvana, Rusya, Güney Afrika, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Avustralya ve Namibya başlıca elmas çıkarılan ülkelerdir. Hindistan, Belçika ve İsrail gibi ülkelerde ise elmas kesimi yapılmaktadır. Başlıca elmas ticaret merkezleri ise Dubai, Hindistan ve Belçika'dır. Bu ülkelerden dünyanın her yerine satışı yapılmaktadır.

Pırlanta eğitimlerimize katılmak için başvuru formundan veya egitim@sinapirlanta.com mail adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.